# Rozdział 5: wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji

Narzędzia oparte o modele sztucznej inteligencji, o ile potrafią być pomocne w różnych powtarzalnych zadaniach, tak wyłączne poleganie na nich może przynieść więcej szkody niż pożytku.

## 5.1. Podstawy

O ile wykorzystujemy narzędzia oparte o modele sztucznej inteligencji w różnych powtarzalnych zadaniach (np. generowanie napisów do materiałów audiowizualnych dla niesłyszących), ostateczną decyzję, jak mają wyglądać treści, przy których wspomagano się tego typu narzędziami, zawsze podejmuje człowiek. Należy pamiętać, że narzędzia te mogą generować treści błędnie, a w niektórych przypadkach mogą być one nawet fałszywe.

Jakiekolwiek wykorzystanie tego typu narzędzi musi być oznaczone w sposób czytelny i łatwodostępny.

Gdy chodzi o dozwolone przypadki użycia (więcej w punkcie 5.2.1), wykorzystanie narzędzi opartych o sztuczną inteligencję na „Kontrabandzie” musi być uzasadnione poniższymi warunkami **łącznie**:

- stworzenie podobnego materiału, opartego o dostępne źródła, zajęłoby znacznie więcej czasu;
- zadanie zlecane takim narzędziom jest powtarzalne.

## 5.2. Przykłady wykorzystania tego rodzaju narzędzi

Poniżej wymieniamy przykłady – zarówno te dozwolone, jak i zabronione – wykorzystania narzędzi opartych o modele sztucznej inteligencji.

### 5.2.1. Gdzie można wykorzystywać takie narzędzia?

- pomoc przy tłumaczeniu obcojęzycznego tekstu (usługi tłumaczenia maszynowego);
- masowa analiza odpowiednio dużego zbioru wcześniej upublicznionych i zweryfikowanych pod kątem wiarygodności, rzetelności oraz poprawności danych albo dokumentów;
- generowanie napisów, skryptów do audiodeskrypcji lub innych materiałów ułatwiających dostęp osobom niepełnosprawnym albo osobom z niestabilnym łączem internetowym do materiałów audiowizualnych;
- gdy wykorzystanie tego typu narzędzi jest nieuniknione do własnoręcznego zweryfikowania doniesień publikowanych gdzie indziej.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach zakres dozwolonych operacji wykonywanych z pomocą narzędzi opartych o modele sztucznej inteligencji może zostać dostosowany pod poszczególną osobę, ale każdorazowo na taką sytuację zgodę musi wyrazić redaktor naczelny (albo w przypadku jego absencji, odpowiednia osoba wyznaczona przez redaktora naczelnego), który podejmuje ostateczną i nieodwoływalną decyzję co do dostosowywanego zakresu.

### 5.2.2. Gdzie **NIE MOŻNA** wykorzystywać takich narzędzi?

Takich narzędzi **nie można** w żadnym wypadku wykorzystywać do m.in.:

- generowania tekstów czy innych materiałów, które następnie zostaną przeznaczone do publikacji bez uprzedniej weryfikacji;
- tworzenia treści fałszywych, godzących w dobra osobiste czy reputację jakiejkolwiek osoby (np. deepfake, przypisywanie niewypowiedzianych słów poszczególnym osobom);
- generowania zdjęć otwierających, lub opisujących poszczególny kontekst artykułu,
– wprowadzania danych osobowych rozmówców, bohaterów artykułów czy innych osób, których dane zostały pozyskane w toku pracy redakcyjnej.

Dane dotyczące osób publicznych, wyłącznie w zakresie powszechnie dostępnych informacji oraz wypowiedzi dostępnych w obiegu publicznym, mogą być wykorzystywane wewnątrz narzędzi opartych o sztuczną inteligencję tak długo, jak odpowiedzi wygenerowane przez model językowy nie przeinaczą sensu wprowadzonych danych.

Niepublikowane materiały pozyskane w toku pracy redakcyjnej — w tym nieopublikowane fragmenty wywiadów czy dane kontaktowe — objęte są zakazem bez wyjątku, niezależnie od tego, czy dotyczy to osoby publicznej czy prywatnej.

Za osoby publiczne, w sytuacji gdy poszczególny bohater artykułu się za taką uważa, uznaje się **wyłącznie** osoby pełnoletnie.